JDG a zmiany w VAT od 2027: co sprawdzić

Kogo dotyczy nowy przepis?

Ustawa z 4 września 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1270) zmienia wiele przepisów, ale dla JDG najważniejszy jest art. 105a: odpowiedzialność nabywcy za VAT sprzedawcy. Dotąd obejmowała dostawy wybranych towarów z załącznika nr 15, od 2027 r. obejmie też zakup usług z nowego załącznika nr 16.

Przepis mówi o „podatniku, o którym mowa w art. 15”, czyli o każdym, kto prowadzi działalność gospodarczą, także o Twojej JDG. W przepisie nie ma ograniczenia do czynnych podatników VAT. Załącznik nr 16 wymienia 12 grup usług, opisanych kodami PKWiU:

Usługi	PKWiU
związane z oprogramowaniem	62.01
doradztwo w zakresie oprogramowania	62.02.2
zarządzanie stronami internetowymi (hosting)	63.11.12
rachunkowo-księgowe	69.20.2
doradztwo związane z prowadzeniem działalności i zarządzanie	70.22
doradcze w zakresie projektów architektoniczno-budowlanych	71.11.24
badania naukowe i prace rozwojowe	72
reklamowe	73.1
badania rynku i opinii publicznej	73.2
pozostałe usługi profesjonalne, naukowe i techniczne	74.90
związane z zatrudnieniem	78
administracyjna obsługa biura i usługi wspomagające	82

Od kiedy obowiązują zmiany?

Ustawę ogłoszono 29 września 2026 r. Co do zasady wchodzi w życie 1 stycznia 2027 r. (art. 9). Nowy art. 105a stosuje się do usług, dla których obowiązek podatkowy powstał od tego dnia (art. 3). Zwykle jest to chwila wykonania usługi (art. 19a ust. 1), ale są wyjątki, np. usługi rozliczane okresowo (art. 19a ust. 3) albo opłacone z góry (ust. 8), więc usługi z przełomu roku sprawdź osobno.

Kilka przepisów o kaucjach, kasach rejestrujących i terminalach TAX FREE ma inne daty: od 1 grudnia 2026 r. do 1 lipca 2028 r.

Kiedy odpowiadasz za cudzy VAT?

Według art. 105a ust. 1 odpowiadasz solidarnie ze sprzedawcą tylko wtedy, gdy jednocześnie:

1. kupiona usługa należy do załącznika nr 16,
2. sprzedawca ma zaległość w VAT,
3. w momencie wykonania usługi wiesz lub masz uzasadnione podstawy przypuszczać, że VAT (w całości lub w części) nie zostanie wpłacony.

Uzasadnione podstawy masz, gdy okoliczności lub warunki transakcji odbiegają od zwykłych w obrocie, zwłaszcza gdy cena jest bez ekonomicznego uzasadnienia niższa od rynkowej (ust. 2). Odpowiadasz tylko za część podatku przypadającą na Twoje zakupy. Nie odpowiadasz też, gdy zaległość sprzedawcy nie wiązała się z jego udziałem w nierzetelnym rozliczaniu podatku w celu odniesienia korzyści majątkowej (ust. 3 pkt 2) albo gdy wykażesz, że nietypowe okoliczności nie miały wpływu na niezapłacenie podatku (ust. 4).

Dwa progi: 15 000 zł brutto i 50 000 zł netto

Art. 105a ust. 3 pkt 7 wyłącza odpowiedzialność, gdy zakup usług jest udokumentowany fakturą, na której „kwota należności ogółem jest poniżej kwoty 15 000 zł”, chyba że przekroczysz próg miesięczny.

• 15 000 zł to kwota brutto. „Kwota należności ogółem” to pozycja faktury po sumie netto i kwocie VAT (art. 106e ust. 1 pkt 13–15), którą Ministerstwo Finansów przy obowiązkowym MPP opisało jako wartość brutto całej faktury.
• Liczy się „poniżej”. Faktura na dokładnie 15 000,00 zł brutto nie jest wyłączona.
• 50 000 zł to kwota netto w miesiącu. Jeśli łączna wartość usług z załącznika nr 16 kupionych od jednego usługodawcy w danym miesiącu, bez VAT, jest wyższa niż 50 000 zł, wyłączenie nie działa nawet dla faktur poniżej 15 000 zł.

Ustawa nie mówi wprost, czy „miesiąc” liczy się od daty faktury, czy wykonania usługi, więc przy kwotach bliskich progu licz ostrożnie.

Split payment jako zabezpieczenie

Zapłata z użyciem mechanizmu podzielonej płatności (MPP) wyłącza odpowiedzialność z art. 105a (ust. 3 pkt 6). Dla usług z załącznika nr 16 MPP jest dobrowolny (art. 108a ust. 1). Pamiętaj jednak, że faktura za czynności, które nie zostały wykonane, nie daje prawa do odliczenia VAT w tej części (art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a), niezależnie od sposobu zapłaty.

Przykład liczbowy dla JDG – krok po kroku

Kupujesz usługi reklamowe (PKWiU 73.1, są w załączniku nr 16) od jednej agencji, stawka VAT to 23%. Załóżmy najgorszy wariant: agencja nie wpłaca VAT, a przesłanki z art. 105a ust. 1 są spełnione.

Krok 1 – faktura poniżej progu

Netto 12 000 zł, VAT 12 000 × 23% = 2 760 zł, brutto 12 000 + 2 760 = 14 760 zł. To jedyna faktura od agencji w miesiącu, więc suma netto (12 000 zł) jest poniżej 50 000 zł, a brutto poniżej 15 000 zł. Wyłączenie działa i odpowiedzialność Cię nie obejmuje.

Krok 2 – ta sama usługa, wyższa cena

Netto 12 500 zł, VAT 12 500 × 23% = 2 875 zł, brutto 15 375 zł. Netto jest niższe niż 15 000 zł, ale liczy się brutto, więc wyłączenie nie działa. Przy stawce 23% faktura mieści się w progu, gdy netto jest niższe niż ok. 12 195 zł (15 000 ÷ 1,23).

Krok 3 – suma w miesiącu

W marcu 2027 r. agencja wystawia trzy faktury:

Faktura A: netto 11 000 zł, VAT 2 530 zł, brutto 13 530 zł
Faktura B: netto 30 000 zł, VAT 6 900 zł, brutto 36 900 zł
Faktura C: netto 10 000 zł, VAT 2 300 zł, brutto 12 300 zł
Razem:     netto 51 000 zł, VAT 11 730 zł, brutto 62 730 zł

Suma netto 51 000 zł przekracza 50 000 zł, więc wyłączenie nie chroni także faktur A i C, choć ich brutto jest poniżej 15 000 zł (faktura B przekracza próg sama). W najgorszym wariancie odpowiadasz za VAT z tych faktur: 11 730 zł.

Krok 4 – zapłata przez MPP

Fakturę B płacisz z MPP: 30 000 zł na rachunek rozliczeniowy agencji, 6 900 zł na jej rachunek VAT. Dla tej faktury odpowiedzialność odpada. Zostaje najwyżej VAT z faktur A i C: 2 530 zł + 2 300 zł = 4 830 zł (11 730 zł − 6 900 zł). Gdybyś tak zapłacił wszystkie trzy faktury, odpowiedzialność odpadłaby w całości.

Co jeszcze zmienia się dla JDG

• Zamykasz działalność. Wniosek o wykreślenie z CEIDG, przy braku innej działalności opodatkowanej, zwalnia z osobnego zgłoszenia zaprzestania działalności w VAT i jest podstawą wykreślenia Cię z rejestru podatników VAT (art. 96 ust. 6a i 6b). Przy spisie z natury towarów nie składasz już odrębnej informacji: VAT należny wykazujesz w deklaracji (art. 14 ust. 5). Jeśli masz kasę rejestrującą, złóż w terminie wniosek o jej wyrejestrowanie: za jego niezłożenie urząd nakłada karę 300 zł (art. 111 ust. 6kb).
• Środek transportu z UE. Przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu środka transportu rozliczanym w zwykłej deklaracji znika 14-dniowy termin wpłaty VAT (uchylony art. 103 ust. 4). Informację o środku transportu z kopią faktury składasz elektronicznie, najpóźniej w terminie deklaracji (art. 99 ust. 10a i 10b).

Jak się przygotować

1. Zrób listę dostawców usług z załącznika nr 16 (przy wątpliwościach pytaj sprzedawców o kody PKWiU) i sprawdź, ile kupujesz od każdego miesięcznie netto.
2. Płatności za większe faktury kieruj przez MPP.
3. Przed pierwszą dużą płatnością sprawdź sprzedawcę w wykazie podatników VAT (art. 96b) i porównaj cenę z rynkową.
4. Zachowaj oferty i korespondencję, które pokazują, że cena była rynkowa.

Nie wiesz, czy Twój dostawca mieści się w załączniku? Skontaktuj się z nami, a przejrzymy to razem.

Podsumowanie

Od 1 stycznia 2027 r. przy zakupie usług z załącznika nr 16 możesz odpowiadać za VAT sprzedawcy, ale tylko gdy wiesz lub masz uzasadnione podstawy przypuszczać, że nie zostanie wpłacony. Faktury poniżej 15 000 zł brutto są wyłączone, chyba że od jednego usługodawcy w miesiącu kupisz usługi za ponad 50 000 zł netto. Zapłata przez MPP wyłącza odpowiedzialność niezależnie od kwoty. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady w Twojej sytuacji. Jeśli chcesz ustawić płatności przed 1 stycznia, napisz do nas.